LỊCH SỬ RA ĐỜI CỦA CÁC QUỸ ETF VÀ TẠI SAO CHÚNG TRỞ THÀNH VŨ KHÍ QUYỀN LỰC TRONG THỊ TRƯỜNG CRYPTO

ETF (Exchange-Traded Fund) là một trong những sáng tạo tài chính quan trọng nhất thế kỷ 20, kết hợp ưu điểm của cổ phiếu – giao dịch linh hoạt – và quỹ đầu tư – đa dạng, ổn định và an toàn. Tuy nhiên, để có được những quỹ ETF hiện nay, thị trường tài chính đã trải qua một hành trình dài với nhiều biến động, khủng hoảng và cải cách quan trọng. Bài viết này tổng hợp lịch sử ra đời của các quỹ ETF, các mốc quan trọng và lý do chúng trở thành vũ khí quyền lực trong thị trường Crypto.

Lịch sử ra đời của các quỹ ETF và vai trò trong Crypto
Lịch sử ra đời của các quỹ ETF và vai trò trong Crypto

Giai đoạn hình thành ý tưởng (1987–1993)

Khởi nguồn từ “Black Monday 1987”

Ngày 19/10/1987, chỉ số Dow Jones giảm hơn 22% chỉ trong một ngày. Sự kiện này khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ gặp khó khăn trong việc bảo vệ danh mục và không có cách nào đầu tư theo chỉ số mà không mua từng cổ phiếu riêng lẻ. Từ đây, nhu cầu về một sản phẩm:

  • Theo dõi chỉ số thị trường dễ dàng

  • Thanh khoản cao

  • Giảm rủi ro hệ thống

được đặt ra.

ETF đầu tiên trên thế giới: 1990 – Canada

Toronto Index Participation Shares (TIPS) ra đời, theo dõi chỉ số TSE 35. Đây được coi là nguyên mẫu ETF đầu tiên, mở đường cho sự phát triển sau này.

ETF Mỹ chính thức ra đời: 1993

SPDR S&P 500 (SPY) được quản lý bởi State Street ra mắt. Đây là ETF lớn nhất thế giới, vẫn duy trì quy mô hơn 500 tỷ USD đến nay. Sự kiện này đánh dấu cột mốc quan trọng trong lịch sử ra đời của các quỹ ETF.

Giai đoạn phát triển mạnh mẽ (1995–2008)

Trong giai đoạn này, ETF nhanh chóng đa dạng hóa:

  • ETF ngành: công nghệ, bất động sản, năng lượng, ngân hàng…

  • ETF trái phiếu: trái phiếu chính phủ Mỹ, trái phiếu doanh nghiệp, municipal bonds…

  • ETF vàng & hàng hóa (2004): SPDR Gold Trust (GLD) giúp vàng trở thành tài sản đầu tư dễ tiếp cận, giá vàng tăng gấp 6 lần trong thập kỷ 2004–2011 nhờ dòng tiền ETF.

  • ETF quốc tế: Cho phép nhà đầu tư Mỹ tiếp cận rổ cổ phiếu Trung Quốc, Nhật, châu Âu chỉ với một mã ETF.

Đến năm 2008, ETF đã trở thành công cụ tài chính quan trọng, được tổ chức, quỹ hưu trí, ngân hàng và nhà đầu tư cá nhân sử dụng rộng rãi.

Thời kỳ bùng nổ (2009–2020)

Sau khủng hoảng 2008, nhà đầu tư tìm kiếm công cụ chi phí thấp, minh bạch, dễ giao dịch, giảm rủi ro hệ thống. ETF trở thành giải pháp lý tưởng.

  • Các công ty như BlackRock (iShares), Vanguard, State Street thống trị thị trường.

  • Các loại ETF mới xuất hiện: ETF đòn bẩy, ETF nghịch đảo, ETF bất động sản, ETF thematic (AI, robot, năng lượng sạch).

Đến năm 2020, tổng tài sản ETF toàn cầu vượt 7.000 tỷ USD, xác lập vai trò quyền lực của ETF trong hệ thống tài chính.

Kỷ nguyên Crypto bắt đầu (2021–2024)

  • 2021: ProShares Bitcoin Futures ETF (BITO) ra mắt, đưa Bitcoin vào hệ thống tài chính Mỹ hợp pháp.

  • 2023–2024: BlackRock nộp hồ sơ ETF Bitcoin Spot, đánh dấu sự hợp pháp hóa Bitcoin.

  • 2024: SEC phê duyệt ETF Ethereum Spot, mở ra cơ hội cho Crypto trở thành lớp tài sản toàn cầu.

Những bước tiến này chứng minh ETF không chỉ là công cụ tài chính truyền thống, mà còn là vũ khí quyền lực thúc đẩy thị trường Crypto.

Vai trò quan trọng của ETF đối với thị trường Crypto

  1. Thu hút dòng tiền tổ chức: Quỹ hưu trí, bảo hiểm, ngân hàng, family office có thể mua Bitcoin/ETH an toàn và hợp pháp qua ETF.

  2. Tính chính danh: Sự chấp thuận của SEC biến Bitcoin/ETH thành tài sản tài chính chuẩn, xóa bỏ “vùng xám pháp lý”.

  3. Giảm biến động: ETF tăng thanh khoản, hạn chế thao túng giá và thu hút dòng tiền ổn định.

  4. Nền tảng chu kỳ tăng trưởng 2025–2029: Giống như vàng tăng 6 lần sau ETF 2004, Crypto đang đứng trước chu kỳ tăng trưởng nhờ ETF.

Các quỹ ETF Crypto nổi bật

Đang hoạt động

  • Bitcoin Spot ETF – Mỹ: BlackRock, Fidelity, Ark Invest, Bitwise, VanEck, Franklin Templeton.

  • ETP Crypto tại châu Âu & Thụy Sĩ: 21Shares, ETC Group, theo dõi BTC, ETH, SOL, DOT, ADA, BNB…

  • ETN Crypto tại Anh: Tiếp cận BTC, ETH qua sản phẩm dạng chứng khoán.

Đang chờ phê duyệt

  • Solana (SOL) ETF, XRP ETF, Litecoin (LTC) ETF và hơn 90 ETF khác tại Mỹ, theo rổ Crypto, altcoin riêng, Layer 1/2, hoặc thematic (AI, DeFi…).

Lưu ý: “Đang chờ duyệt” không đồng nghĩa chắc chắn được phê duyệt; cơ quan quản lý xem xét rất chặt chẽ.

Kết luận

Lịch sử ra đời của các quỹ ETF cho thấy hành trình từ ý tưởng chống khủng hoảng đến trở thành công cụ tài chính mạnh mẽ toàn cầu. Ngày nay, ETF Crypto không chỉ hợp pháp hóa Bitcoin và Ethereum mà còn tạo nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của thị trường từ 2025–2029. ETF thực sự là vũ khí quyền lực thay đổi cục diện tài chính, giúp Crypto tiến từ “ngoài lề” đến trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu.

Đầu tư Crypto: Hiểu đúng, làm đúng và đi đường dài

Disclaimer: Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ, toàn bộ thông tin trên crypto118.com chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là khuyến nghị tài chính hay tư vấn đầu tư. Chi tiết xem tại Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm pháp lý

hãy đến, cảm nhận, kết nối

Hãy khám phá sức mạnh của tri thức thực chiến từ chuyên gia của chúng tôi. Với các buổi tư vấn 1-1, bạn sẽ nhận được những lời khuyên được "đo ni đóng giày" riêng cho bạn, giúp bạn tiết kiệm thời gian, giảm thiểu rủi rotăng tốc thành công.

THẠC SỸ THOMAS VÕ

THÀNH TỰU ĐẠT ĐƯỢC:

  • ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC CỦA BITGET TẠI VIỆT NAM
  • Thạc sĩ tại Đại học KHXH&NV Hà Nội
  • Đầu tư phát triển CRYPTO từ 2016
  • 14 năm kinh nghiệm trong ngành Du lịch
  • Đạt thành tích LÁ VÀNG của APLGO, LÀ GIẢI THƯỞNG DÀNH CHO NGƯỜI CÓ DOANH SỐ BÁN LỚN NHẤT TRONG 75 quốc gia trên thế giới có người dùng sản phẩm của APLGO
  • Cấp bậc Giám đốc Quốc gia và Vị trí Elite 16 tại APLGO. Xem thêm tại đây.

ACADEMY OFFICE

cảm nhận khách hàng

Hiểu rõ cách thức hoạt động của Future và vận hành một cách hợp lý trong giao dịch tài sản tương lai trên sàn giao dịch điện tử Bitget giúp tôi đưa ra các quyết định giao dịch thông minh

Nguyễn Anh

Uỷ thác giao dịch cho 33S là quyết định tốt nhất đối với người muốn nắm bắt thị trường nhưng không thể giao dịch như tôi

Phương Vũ / Thành viên BNI

Tiếp cận 33S tôi được hiểu đúng hơn rủi ro và lợi nhuận từ thị trường Crypto từ đó Tôi đã chọn được con đường của mình ở đây

Thanh Nga / Chủ Spa

Bitget là sàn giao dịch rất an toàn và mạnh mẽ, cảm ơn 33S đã giới thiệu cho Tôi một sàn giao dịch quốc tế đẳng cấp

Nguyễn Hồng Xuyến

33S giúp tôi hiểu sâu và phân tích chuẩn về CRYPTO CHO HẠNG MỤC ĐẦU TƯ

Văn Nguyên

Tiếp cận học viện Crypto giúp tôi hiểu rõ bản chất của thị trường hơn

Nguyễn Hà

Khi nghe về CRYPTO thì Tôi luôn nghĩ rủi ro lớn, nhưng tiếp cận với kiến thức đúng thì việc kiểm soát rủi ro lại trở nên đơn giản hơn

Đỗ Liên

Là người hoạt động ngành BĐS, nhưng khi tiếp cận CRYPTO thì cơ hội gia tăng tài sản thực sự rất lớn

Huyền Phạm

33S đã giúp tôi có góc nhìn thực sự mạnh mẽ về đầu tư Crypto

Hương Anna

Sự thay đổi cả về kiến thức lẫn kinh nghiệm trong đầu tư CRYPTO với 33S

Harry Nguyễn

Cơ hội mở rộng với bản thân tôi khi tiếp nhận tư vấn từ 33S

Dung Lousia

Là người hoạt động ngành BĐS, nhưng khi tiếp cận CRYPTO thì cơ hội gia tăng tài sản thực sự rất lớn

Huyền Phạm
Translate »